Б.Шүүдэрцэцэг: Соёл урлаг мөхвөл үндэстэн шууд л “нүд анина”

Манай хуудсанд LIKE дарж нэгдэнэ үү
Монгол түмнийхээ оюуныг түүхэн романуудаар мялааж байдаг зохиолч Б.Шүүдэрцэцэгтэй цөөн хором ярилцлаа.




Сайн байна уу. "Хотол цагаан гүнж” номын хурим дээр та романаараа түүхэн уран сайхны кино хийнэ хэмээн үзэгч, уншигч олондоо сайхан мэдээ дуулгаж байсан даа. Энэ киноны тань киноны зураг авалт эхэлсэн үү. Ямар шатанд явж байгаа вэ. Сонсоход их хүлээлттэй байх шиг харагддаг?

Кино зураг авалт эхлээгүй ээ. Ийм хэмжээний том бүтээлд маш их хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй. Зураг авалтын өмнөх бэлтгэл ажил буюу зохиолоо янзлах, хувцас, жижиг хэрэглэл бэлтгэх preproduction-ий шатандаа л явж байна. Ийм том хэмжээний киног нэг хувийн студи дангаараа дахин дахин хийнэ гэдэг амар юм биш. Манай зах зээлийн хэмжээ ямар билээ. Мөн сүүлийн хоёр жилд эдийн засаг хямралтай байна. Ерөнхийдөө кино театруудын орлого Монголд гурав, дөрвөн жилийн өмнөх уул уурхай цэцэглэлтийн үеэсээ дордсон нь харагдаж байна. Тэр бүхэн кино бүтээх, кинонд хөрөнгө оруулахад шууд хамааралтай. 2013, 2014 онд кино театрын кассад орж байсан мөнгөний тоо кино театруудын тоо нэмэгдчихээд байхад улам багассан байна. Тэгэхээр хөрөнгө оруулагч олдоход ч хэцүү, тэгээд ч их хөрөнгө оруулсны дараа буцааж зардлаа нөхөх боломжгүй байгаа учраас зураг авалтын өмнөх шатандаа л явж байна.

Гэхдээ Монгол Контент компани, "Анхням” агентлаг хамтран миний "Үүлэн хээтэй орчлон” романаас сэдэвлэж кино бүтээгээд зураг авалт нь бараг дуусаж байгаа шүү дээ. Надаас романы эрхийг аваад өөр компани бүтээж байгаа ч гэсэн миний хоёр дахь роман кино дэлгэцэд шилжиж байгаа нь сайхан хэрэг. Ер нь нэгээс дээш роман нь кино болсон зохиолч яг одоогоор Монголд надаас өөр байхгүй. "Кино болсон монгол роман ч гэсэн гарын 10 хуруунд багтахаар цөөхөн байдаг. Үйл явдал нь кино болчихоор роман ховор байдаг юм аа” гэж манай алтан үеийн найруулагч АЖ, МУГЗ Г.Жигжидсүрэн хэлж байсан. Тиймээс миний хувьд Монголынхоо том продюсерын компанид романыхаа эрхийг шилжүүлсэндээ баяртай байгаа.

Таны "Хотол цагаан гүнж” түүхэн роман гараад уншигч олонд ихэд таалагдсан. Нууц биш бол дараагийн зохиол тань ямар сэдэвтэй бол. Мэдээж дараагийн роман хэзээ гарах бол гэж асуух уншигчид олон байгаа байх.

Дараагийн романаа бичиж эхэлж байна. Ямар ч роман бичихэд судлах юм их байдаг. Кино болж байгаа "Үүлэн хээтэй орчлон”-г маань цааш үргэлжлэх үү гэж уншигчид их асуудаг. Номоо ар араас нь үргэлжлүүлэн бичээд байвал мөнгөний хувьд ашигтай байж магадгүй. Гэхдээ аливаа бүтээлийн хоёр дахь нь эхний бүтээлээ хэзээ ч гүйцдэггүй нэг жам бий. Тиймээс би мөнгөний хойноос хөөцөлдөж, номоо үргэлжлүүлэх сонирхол багатай байдаг. Гэвч олон уншигч энэ романы маань баатруудын хувь заяа цаашаа хэрхэн өрнөхийг их сонирхдог. Би дөрөв дэх романыхаа сэдвийг олон жилийн өмнөөс судалж эхэлсэн юм. Халхын шарын шашны тэргүүн, наймдугаар Богд Жавзандамба хутагтын хатан, төрийн их хатан Дондогдулам хатны тухай бичих гэж байна. Эх дагины тухай нэг роман гарсан байдаг. Гэхдээ дэлхий дээр ээжийн тухай шүлэг олон байдагтай адил нэг сэдвээр зохиолч бүр өөр өөрийнхөөрөө бичдэг л дээ. Энэ романдаа цаг хугацааны хувьд Монголын үндэсний тусгаар тогтнолын хувьсгалаас хойшхи үеийг тусгах юм.

Тиймээс "Үүлэн хээтэй орчлон”-гийн баатруудын амьдралыг энд үргэлжлүүлэн бичих бодолтой байгаа. Түүнээс "Үүлэн хээтэй орчлон” 2, 3 гээд үргэлжлүүлээд, цааш сунжруулаад байхыг хүсэхгүй байна. Том зохиолчдын зохиолын баатрууд нь бусад зохиолууд дотроо явж байх нь бий. Жишээ нь Америк зохиолч Фолкнер, эсвэл алдарт Маркесийн романы баатрууд зохиолуудыг нь дамнан орж ирдэг.Ер нь би зохиолчийнхоо хувьд өөрийгөө давтах, нэг зохиолоо ар араас нь үргэлжлүүлж,олон ангит кино шиг юм бичих дургүй. "Үүлэн хээтэй орчлон” маань Олоноо өргөрдсөний хувьсгал гэж үнэхээр Монгол үндэстний хувь заяа их ээдрээтэй, аз завшаантай байсан үеийн ирмэг дээр нь дуусдаг. Үндэсний эрх чөлөөний үзэл санаатай Чоймчиг гүн, үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын эхэн шатанд гар бие оролцсон Бадрах түшмэл зэрэг хүмүүс 1911 оны олноо өргөгдсөн хувьсгалд оролцож л таарна. Тиймээс романы баатрууд маань миний дөрөв дэх романд харин ч сонирхолтойгоор ороод ирэх байх...Нууцаа дэлгэчихлээ л дээ. /инээв/

Ер нь таныг ажиглаад байхад Монгол хатдын талаар роман бичиж байгаа мэт. Цаашид хатдын тухай дагнаад бичих үү?

Тийм бодол байхгүй. Эмэгтэй хүн, хатдын тухай баримтууд Монголын түүхэнд их балархай байдаг болохоор л сэдэв нь сонирхолтой байгаа хэрэг. Яалт ч үгүй Ц.Дондогдулам хатан XX зуунд Монголын нийгэмд хамгийн их нөлөөтэй байсан эмэгтэй учраас үнэхээр сонирхлыг минь татаад байна. Энэ хатны төрсөн нутаг, одоогийн Хэнтий аймгийн Баян-Адрага сум, хуучнаар Цэцэн хан аймгийн Хөвчийн Жонон бэйсийн хошуу гэж байгаад сүүлд Вангийн хошуу болсон нутгийнханд би Эх дагины тухай роман бичнэ гээд олон жилийн өмнө амласан. Өртэй гэсэн үг л дээ. Үнэхээр Манжийн дарлал эцэстээ хүртэл ширүүсч, энэ үндэстэн мөхлийн ирмэг дээр байх үед Монголын шинэ үеийн түүхэнд сонирхолтойгоор орж ирсэн хүчтэй эмэгтэй учраас тэр хүний амьдралыг бичих нь миний хорхойг гозолзуулаад байгаа юм. Тэр еийн Монголд эмэгтэй хүн ном бичиг рүү шагайх нь хоттой хонь уруу чоно өнгийхтэй адил гэж үздэг байсан цаг.

Гэтэл Дондогдулам хатан монгол төвд бичигтэй, улааны шашны зан үйл хийдэг, өөрийн гэсэн бүхэл бүтэн аймаг, Эх дагины сүм эзэмшдэг эмэгтэй байж. Хэзээ ч эхнэр, хатан буулгах эрхгүй Гэлүгвагийн ёсны шашны тэргүүн хүний хатан нь болсон энэ хүний амьдрал сонин биш үү? Ер нь аль ч талаас нь бодсон энэ хүний амьдралыг бичнэ гэдэг үнэхээр сонирхолтой. Нөгөө талаасаа тэр хүн Монголын хар, шар феодалиудын дунд хэрхэн амьдарч байсан бол? гэж би их боддог. Хутагт, шарын шашны тэргүүний хатан нь өөрөө улааны шашинтай хүн. Энэ хоёрын амьдрал хэрхэн өрнөж, юун дээр зөрчилддөг байсан бол гэдэг ч сонирхолтой байгаа юм. Түүнээс цааш ямар сэдвээр зохиолоо бичих вэ гэдгийг харин одоогоор бодоогүй байна. Заавал түүхэн хатдын тухай бичээд байх бодол алга даа.

Зарим сэтгүүлчид хатны тухай роман яасан олон гардаг юм бэ гэж байхыг харлаа. Тэгж адлаад байхаар ч юм биш л дээ. За, хоёулаа тоолъё. Ардчиллаас өмнөх үед ганцхан "Мандухай цэцэн” хатан роман байсан. Ардчиллаас хойш бичигдсэн хатны тухай анхны роман бол миний "Домогт Ану хатан” юм. Монголдоо бол эмэгтэй зохиолчийн бичсэн хоёр дахь түүхэн роман л даа. За тэгээд "Сорхугтани” хэвлэгдсэн. Тулуйн хатан Сорхугтанийг дэлхийн түүхчид судар шастиртаа тэмдэглэсэн цэцэн хатан. Хотол цагаан гүнж бол хатан бус алтан ургийн гүнж. Тэгээд "Самар хатан” роман байна. Гэтэл манай түүхэнд 20 гаруй цуутай хатад тодрон тэмдэглэгджээ. Дээрээс нь залуу судлаач Содбилэгийн бичсэнээр Юан гүрний хатад гээд мөн 20 гаруй хатан ороод ирсэн. Түүхэнд тодорсон дөч тавин хатнаас сонгож бичсэн дөрөв таван роман л бичигдсэн байна шүү дээ. Монгол хаадын тухайд олон роман бий. Нэмээд "Хаадын сан” гэж ТББ-аас 20, 30-аараа цуврал болон гарсан байдаг. Бид эх түүхээ унших, судлах ёстой. Жирийн иргэн, уншигч болгон түүхийн зузаан хөлгөн судрууд, судалгааны нүсэр бүтээлийг тэр болгон уншаад байдаггүй. Уран сайхны хэлбэрээр түүхийг бичиж олны хүртээл болгож байгаад эгдүүцээд, илүү хараад байх нь бас л нэг туйлшрал юм гэж би боддог. Манайд түүхэн роман бол уран зохиол, түүх судлал хоёрыг холбогч гүүр нь юм.

Роман бичих санаа, сэдлээ хаанаас олдог вэ. Судалгаа хийж байх явцдаа сонирхолтой санагдсан сэдэвээ барьж авдаг уу.

Янз бүр. Уншигч, судлаачид надад бичих сэдэв хэлдэг. Заримдаа ч гэнэт зохиолын санаа орж ирнэ. Мөн таны хэлсэнчлэн бүтээлийнхээ судалгааг хийж байтал дундаас нь сонирхолтой сэдэв гарч ирнэ. Жишээ нь, Ану хатны тухай роман бичих гээд Ойрд Монголын түүхийг судалж байх явцад академич, түүхийн ухааны доктор Ч.Далай агсны бичсэн "Зүүнгар улсын түүх” гэдэг номд Галдан бошигт, Ану хатан хоёроос хойших үеийн Зүүнгар улсын хаан Галданцэрэнгийн охин Уламбаяр гэдэг ухаант хатан байж байгаад гүтгэлгээр дүүдээ цаазлагдсан тухай олж уншсан юм. Тэгээд "Өрөөсөн бойтогны дууль” гэсэн өгүүллэг бичсэн. Байнга шахуу түүхийн ном, судалгаанд умбаж шумбаад байхаар сэдэв их орж ирнэ шүү. Мөн түүхийн хүрээлэнгийн захирал Д.Чулуун надад гоё түүх хэлж өгнө гэж амласан байгаа. Үндэсний номын санд болсон "Түүхэн ном бүтээгчдийн уулзалт”-нд бид хамт оролцох үеэр Д.Чулуун "Надад нэг сайхан зохиол болмоор бодит түүх бий. Тэр тухай Шүүдэрцэцэг л бичиж чадах байх гэж бодож байгаа” гэсэн. Яриулж амжаагүй л явна. Тэр хүн ч завгүй, би ч завгүй уулзаж завдахгүй л явах юм. Зурхайч Д.Мөнх-Очир гуай л гэхэд хятадаар бичсэн Юан гүрний түүхэн эх сурвалжаас надад Тогоонтөмөр хааны Ки овогт солонгос хатны тухай баримт олж бэлэглэж байсан гэх мэтээр сэдэв орж ирдэг юм аа. Гол нь миний бие, бичих хурд хоёр гүйцэх үү гэхээс сэдэв хязгааргүй байдаг.

Зохиолч болох хүсэл мөрөөдөлтэй, ном бичих гэж оролдож байгаа залуус олон байгаа байх. Та залуу зохиолч нартаа хандаад зөвлөгөө өгөөч. Сайн зохиолч болох, сайн зохиол бичихийн тулд юуг анхаарах ёстой байдаг юм бол?

Би ганцхан л зүйл зөвлөмөөр байна. Эхлээд маш их унш. Уншиж байж л хүн бичиж чадах уу, үгүй юу гэж өөрийгөө олж авна. Уншиж байж тархи толгой цэнэглэгдэнэ. Өнөөдөр 21-р зуунд зөвхөн унаган авьяасаараа ч юм уу, сайхан хүсэл мөрөөдлөөрөө амжилтад хүрэх боломжгүй болсон. Учир нь хүний хүрч болох бүх амжилтын оргилыг тогтоосон байна. Тиймээс бусдаас өөрөөр сэтгэх, илүү ихийг унших, хүний бичээгүйг олж бичих, өөрийгөө давтахгүй байх ёстой. Дөнгөж ардын хувьсгал ялсны дараа Монголд шинэ үеийн уран зохиол огт хөгжөөгүй байлаа. Тэр үед Гэсэр, Жангар тууль, ардын аман зохиолоос шинэ үеийн уран зохиол дөнгөж үүсч байсан. Тэр үед бол өөр хэрэг. Гэтэл түүнээс хойшхи 70, 80 жилийн турш монголчууд шинэ үеийн соёлоо хөгжүүлж, нэн шинэ түүхээ биччихлээ. Тиймээс 21-р зуунд зохиол бичнэ гэдэг тийм ч амар биш. Юу ч бичлээ гэсэн Дашдоржийн Нацагдорж, С.Буяннэмэх, Ч.Лодойдамба болж чадахгүй. Тиймээс Монгол гадаад гэлтгүй уран зохиолын сайн номыг бүгдийг унш.


Манай зарим сэхээтнүүд баахан гадаад номын нэр жагсаачихаад л ийм л юм уншвал хүний тоонд орно гэж шахдаг. Энэ нь надад хошин санагддаг. Би өөрөө ОХУ-д сурч байсан. Дэлхийн уран зохиолыг эртний Египет буюу Миссирийн домгоос нь Оросын эрдэмтэн багш нараар заалгасан. Оросын уран зохиолыг мөн дөнгөж 18-р зуунд үүсэж, соёолж байсан үеэс нь заалгасан. Монголчууд Монгол зохиол хэнд ч хэрэггүй, гагцхүү гадаад ном л уншсаар цэнгэлийн манлайд хүрчихнэ гэвэл эмгэнэл. Монгол хэлээр бичсэн, монгол ахуй соёлоо уншиж байж л Монгол үндэстэн оршин тогтноно. Дэлхий Монголгүйгээр оршино. Монгол хүн монгол уран зохиол, Монголын түүхээ уншихгүй бол мөхнө. Нэг л их том хүмүүс өөрсдийгөө доош нь хийгээд дэлхийн юм ярьцгаах юм. Би дэлхийг уншдаг, Монголоо ч уншдаг. Тэгж байж өөрийгөө нээнэ. Тиймээс залуу зохиолчдыг Монгол, дэлхий гэлтгүй унш. Гэхдээ сонголттой унш. Дараа нь бичиж чадах уу гэдгээ шийд гэж л зөвлөнө дөө.

Бид өөрсдийнхөө түүхийг мэдэж, бичиж байхгүй бол бидний түүхийг өөрчилж бичих гээд байна. Энэ тухайд?

Тийм. Бидний түүхийг өөрчилж, өөрсөддөө ашигтайгаар бичицгээж байна. Үүний эсрэг өөрсдөө л сайн ном бичих хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, манай монгол ахуй, монгол сэтгэлгээг монгол хүн л бичнэ. Манай сэхээтнүүдийн зарим нь нэг их л баруунжсан хүмүүс болжээ. Гэхдээ өрнө дорнын агуу зохиолчид монгол үндэстний сэтгэлгээг мэдрэхгүй л дээ. Хараа гүйцэмгүй уудам их нутагт өссөн Монгол хүний сэтгэлгээний онцлог, энэ үндэстний ахуйг монгол хүн л бичнэ. Монгол зохиолчоо уншиж байж Монгол сэтгэл зүрх, соёл дараагийн зуунд үлдэнэ. Тэгэхгүй бол энэ үндэстэн арчигдан алга болно. Нэг үндэстэн мөхөх амархан. Манжийг л хар л даа. Аливаа үндэстний сэтгэл зүйг соёл урлаг нь тээж явдаг юм. Тиймээс монгол соёл урлаг үгүй болох тэр цагт монгол үндэстэн шууд л нүд анина. Би бол тэгж л боддог.

Миний хувьд номоо бичихээс гадна дэлхийн алдартай эмэгтэй зохиолчдын бүтээлтэй уншигчдаа танилцуулъя гэсэн бодолтой байдаг. Долоон жилийн өмнө охинтойгоо хамтарч гаргасан "Дэлхийн алдартай эмэгтэй зохиолчид” номоо энэ жил шинэчлэн хэвлүүллээ. Шинэ хувилбартаа сүүлд Нобелийн шагнал авсан Элис Мунро, С.Алексиевич, Херта Мюллер, "Хар хун”, "Ци Ши хатан” номын зохиогч Юн Чан гэж хятад гаралтай Англи зохиолч, "Жаалхан авхай нар” номын зохиолч Луиза Мэй Олкотт, "Шүэко бүсгүй”, "Хуанжу гэг”-ийн зохиогч Чүн Яо нарын зэрэг зохиолчдын намтрыг нэмж оруулсан юм. Дэлхийн англи хэлт зохиолчдын дунд асар их алдартай, Английн сонгодог романчдад тооцогддог эгч дүү Бронте гэж гурван эмэгтэй зохиолч бий. Тэдний нэг Шарлотт Бронте хэмээх зохиолчийн "Жэн Эйр” романыг манай продакшнаас удахгүй хэвлүүлэх гэж байна. "Жэн Эйр” бол "ВВС” агентлагаас шалгаруулсан хүн төрөлхтний бүх үеийн 200 шилдэг номын 10-т ордог. Английн уран зохиол сонирхогчдын дунд хамгийн их уншигддаг шилдэг 50 романы нэг. Англи хэлтний уран зохиолын "Сувд эрдэнэ” гэж нэрлэгддэг романы нэг учраас сонгож хөрвүүлж байна. Энэ номын баярыг 12 дугаар сард хийнэ.

Бас уншигчдынхаа хүсэлтээр "Хотол цагаан гүнж” номынхоо хүүхдийн хувилбарыг гаргах гэж байна. Ер нь дэлхий даяар сонгодог бүтээлүүд хүүхдийн хувилбараар гарсан байдаг. Ингэхдээ агуулгыг нь товчилж, хүүхдийн оюун сэтгэхүйд тохирсон хэлээр, өнгө үзэмжтэйгээр хэвлэдэг юм байна. Манайд үндэсний хэмжээний хүүхдийн зохиол хомс байна. Түүхэнд бөх гүнж гэж алдаршсан Хотол цагаан гүнж бол хүчтэй гүнж. Европын үлгэрт гардаг шиг мангаст баригдчихаад ямар нэг баатар эр ирж чөлөөлөхийг хүлээгээд суудаг гүнж биш. Тэмцэгч, өөрөө эцгийнхээ түмтийг удирдаж, хүчит бөхийн барилдаанаар эрчүүдийг давж, тэр бүрдээ мянган адуу бооцоонд авч явсан домогтой, түүхэнд үлдсэн алтан ургийн гүнж учраас бяцхан охидыг өөртөө итгэлтэй хүн болоход нөлөөлөх биз ээ.

Та Монгол ахуй гэж их ярих юм. Таныг ажиглаад байхад ер нь арга хэмжээ, ёслолд үндэсний хувцсаараа гоёсон харагддаг. Өнөөдөр ч гэсэн сайхан Монгол үндэсний дээл өмссөн байна. Өмссөн дээлийнхээ талаар танилцуулаач. Дээлийнхээ загварыг өөрөө гаргадаг гэж сонссон.

Би боддог юм. Гоёж гангалахдаа сайн гутал, цүнх хэрэглэж болно. Гоёлын хувцсандаа дээл л сонгож байя гэж шийдсэн. Тиймээс аливаа ёслолд оролцохдоо дээлээрээ л гоёдог. Тэгэхдээ аль болохоор дээлний үндсэн хийцийг эвдэхгүйг хичээдэг. Хааяа бас сонирхолтой загвараар хийлгэнэ л дээ. Монгол зохиолчийн хувьд үндэсний хувцсаа байнга өмсдөг болоход хувь нэмрээ оруулъя гэж хүсдэг. Дээлнийхээ загварыг өөрөө гаргадаг. Миний нэг баримталдаг зарчим дрэсс кодны соёлыг их хүндэлдэг. Өнөөдөр МУИС-ийн номын сангийн нээлт, соёлын том ёслол учраас хуучинсаг бөгөөд сонгодог, уламжлалт хэв маягийн хувцас сонгох нь зөв. Миний хувьд зохиолч, бичгийн хүн учраас аль болох уламжлалт дээлээ өмсөхийг боддог. Мөн унждаггүй ээмгийг ийм ёслолын арга хэмжээнд зүүвэл илүү зохимжтой гэх мэтээр хувцаслалтдаа их анхаардаг. Миний хувцсыг харж, үлгэр дуурайлал авдаг хүн олон байдаг гэдэг юм. /инээв/

Энэ дээлийг сувдан цагаан шаргал пүүсүүгээр хийлгэж, циркон шигтгээгээр чимэглэсэн. Зөвхөн мөр нь өрнийн маягийн эсгүүртэй. Миний хувьд түүхэн кино бүтээдэг учраас хувцаслалт, монголчуудын хувцасны соёлыг нэлээд сайн судлах юм. Манжийн дарлалаас хойш монголчууд ийм дөрвөлжин энгэртэй дээл өмсдөг болсон юм билээ. Эмэгтэйчүүд дээлээ бүсэлдэг соёл ч гэсэн 19-20-р зууных. Түүнээс өмнө урагласан эмэгтэйчүүд бүс зүүдэггүй байсан. Дээлийн соёлоо мэдэхгүй зарим хүн бүсгүй дээл өмссөн байхыг хараад бүсээ бүсэл гээд байдаг. Соёлоо сайн судлах хэрэгтэй. Хувьсгалын өмнөх үеийн эхнэр дээл ч гэсэн бүсгүй байсан л даа.

Түүнчлэн нэг зүйлийг нэмээд хэлэхэд монголчууд соёл уламжлалаа судлаагүйгээс зан зашлаа их гуйвуулж байна. Жишээлбэл, хүүхдийн сэвлэг хөндөх ёс. Монголчууд хүүхдийн үсийг хэзээ ч халзан болгож хусаж байгаагүй. Хувьсгалаас хойш 40, 50-иад оны үед л хусч эхэлсэн байх. Манай заншилд ийм ёс огт байдаггүй. Бяцхан дуучин Бат-Энэрэл шиг сонжуу үстэй байсан. Зөвхөн шашны сахил хүртэхэд л хүний үсийг хусдаг байж. Хав халзан хүүхэд огт байгаагүй. Хүн үсгүй болно гэдэг цог хийморьгүй болж байгаа хэрэг юм. Үсний хэлбэр болгон учиртай.

Дээр цагт охид үсээ хагалан самнуулж, хоёр салаа сүлжээд эхнэр хүн болдог байж. Манжийн дарлалын үеийн охид нэг салаа гэзэгтэй байснаа, хадамд мордоход нь үсийг нь хоёр хуваан хагалж сүлжээд, үсэнд нь туйв гэж боолтонд хийдэг байв. Манжаас өмнө охид 7,9 салаа гэзэгтэй байсан. Эмэгтэйчүүд ихэнхдээ нөхөр нь бурхан болох, эсвэл нас дээр гарч ертөнцийн ядлыг тэвчихдээ сахил хүртэж чавганц болдог байжээ. Харин эмэгтэй хүүхдийн даахийг зөвхөн үзүүрээс нь л хөнддөг. Эрэгтэй хүүхдийн даахийг хөндөхөөрөө хөхөл, сонжуу үлдээдэг ёстой байж...

Б.Шүүдэрцэцэг: Соёл урлаг мөхвөл үндэстэн шууд л “нүд анина”
Манай хуудсанд LIKE дарж нэгдэнэ үү
Нэр:*
И-мэйл:
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
top